Samen de grens markeren tijdens 'A thin line'
Waar ligt de grens wanneer we in ons werk te maken krijgen met agressie? Op 5 maart kwamen in Studio 21 zo'n 400 collega’s en partners uit de sector samen voor het TBI Veiligheidssymposium ‘A Thin Line’. Het gesprek ging over een onderwerp dat vaak onderbelicht blijft: agressie en sociale veiligheid in ons werk.
De boodschap van de middag was helder: professioneel werken betekent niet dat je alles moet incasseren. Juist vakmanschap vraagt dat je een grens trekt wanneer gedrag onveilig wordt.
Binnen TBI noemen we dat Wijheid in Veiligheid: veiligheid organiseren we samen. Niet alleen binnen onze eigen organisatie, maar in de hele keten van opdrachtgevers, aannemers en partners. Daarom is het belangrijk om samen duidelijk te maken wat we wel en niet accepteren en elkaar te steunen wanneer die grens wordt bewaakt.
Direct aan de slag: Toolkit 'Dit is onze lijn'
De inzichten van het symposium vertalen we graag naar de praktijk. Met de Toolkit ‘Dit is onze Lijn’ kun je met je eigen team het gesprek voeren: wat accepteren we en waar trekken we samen de grens? En hoe steunen we elkaar hierin?
Agressie hoort er niet bij
Volgens Caroline Koetsenruijter hoort agressie niet bij ons werk. Toch wordt het in de praktijk nog vaak gezien als iets waar professionals maar mee moeten omgaan.
Met haar ABCD-model liet zij zien hoe agressie zich ontwikkelt: van irritatie en frustratie naar persoonlijke aanvallen en uiteindelijk escalatie. De belangrijkste les: wacht niet tot het escaleert. Zodra gedrag persoonlijk wordt, is de grens bereikt. Op dat punt moet duidelijk worden gemaakt: dit accepteren we niet.
Minstens zo belangrijk is wat er daarna gebeurt. Wanneer een collega agressie meldt, maakt de reactie van de omgeving het verschil. Luisteren, erkenning geven en steun uitspreken helpt herstel en laat zien dat niemand er alleen voor staat.
Waar trekken wij de grens?
In het gesprek met opdrachtgevers, gemeenten, aannemers en partners uit de keten werd duidelijk dat agressie geen gedrag is dat we hoeven te accepteren. Wanneer de veiligheid van medewerkers in het geding komt, moet het werk stoppen. Organisaties hebben daarbij de verantwoordelijkheid om hun mensen te beschermen en duidelijk te maken waar de grens ligt.
Tegelijkertijd werd benoemd dat spanning in projecten soms kan oplopen. Werkzaamheden veroorzaken overlast en verwachtingen van bewoners of omgeving kunnen veranderen tijdens een project. Juist daarom is het belangrijk dat medewerkers weten waar de grens ligt en dat zij rugdekking ervaren wanneer zij die aangeven.
In de sector is al veel openheid en samenwerking rond veiligheid. Waar verantwoordelijkheid vroeger vaak bij één partij werd gelegd, zoeken opdrachtgevers, gemeenten en aannemers elkaar nu eerder op. Door kennis te delen, samen risico’s te bespreken en elkaar te steunen wanneer veiligheid onder druk staat.
Veiligheid organiseren we samen
Volgens Hendrik de Haan (Voorzitter Raad van Bestuur TBI Groep) en Ferry Steevens (Manager Veiligheid TBI Groep) begint veilig werken al lang vóór de uitvoering. Juist in de voorbereiding van projecten liggen kansen om risico’s te verkleinen, door kennis uit de hele keten te benutten, van opdrachtgever tot onderaannemer.
Tegelijk is veiligheid ook een cultuurvraagstuk. Op directieniveau kan worden afgesproken dat werk stopt wanneer het niet veilig is. In de praktijk vraagt dat echter om medewerkers die zich ook daadwerkelijk vrij voelen om dat uit te spreken. Dat betekent: duidelijke kaders, elkaar aanspreken en het vertrouwen dat veiligheid altijd zwaarder weegt dan planning of druk op het project. Binnen TBI noemen we dat Wijheid in Veiligheid: veiligheid organiseren we niet alleen binnen onze eigen organisatie, maar samen met partners in de hele keten.
Je partner is je zekering
Volgens Melvin Redeker werkt een team in extreme omstandigheden alleen goed wanneer iedereen verantwoordelijkheid neemt voor de veiligheid van de ander. Op een berg ben je geen solist: je bent elkaars zekering.
Dat vraagt om een cultuur van geïnformeerd vertrouwen. Niet blind vertrouwen, maar elkaar de juiste vragen stellen en samen controleren of iets veilig is uitgevoerd. Daarbij geldt één duidelijke afspraak: zie je een onveilige situatie, dan ben je eigenaar om er iets van te zeggen.
Juist door veiligheid steeds bespreekbaar te maken en elkaar daarop te ondersteunen, ontstaat een team waarin mensen elkaar durven aanspreken, ook wanneer de druk toeneemt.
Drie uitgangspunten voor ons werk
1. Agressie hoort niet bij het werk
Professioneel werken betekent niet dat je alles moet incasseren. Zodra gedrag persoonlijk wordt of escaleert, ligt daar de grens. Die grens mogen en moeten we duidelijk maken. Dat kan al door rustig en duidelijk te zeggen: dit accepteren we niet en dat het werk stopt als het gedrag doorgaat.
2. Rugdekking is essentieel
Wanneer medewerkers agressie melden of een grens aangeven, moeten zij steun ervaren van collega’s en leidinggevenden. Die steun bepaalt of mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken. Dat begint vaak met iets eenvoudigs: luisteren, erkennen wat er is gebeurd en vragen wat iemand nodig heeft. Soms is dat zo praktisch als aanbieden om iemand naar huis te brengen na een heftig incident.
3. Veiligheid organiseren we samen
Veiligheid stopt niet bij organisatiegrenzen. In projecten werken opdrachtgevers, gemeenten, aannemers en onderaannemers samen. Dat vraagt om openheid, gezamenlijke voorbereiding en het delen van kennis uit de hele keten. Door elkaar vroegtijdig te betrekken en veiligheid bespreekbaar te maken, kunnen risico’s eerder worden herkend en voorkomen.