Geopolymeerbeton

Geopolymeerbeton noviteit bij nieuwe spooronderdoorgang Heiloo 

In mei 2020 is de spooronderdoorgang ‘Door de Strandwal’ in Heiloo geopend. Alle weggebruikers kunnen nu veilig onder het spoor door. Binnen het TunnelAlliantie-programma, in opdracht van ProRail, heeft TBI-onderneming Mobilis het project gezamenlijk met Hegeman ontworpen en gerealiseerd. Voor de eerste keer werd in een hoofddraagconstructie van een overheidsproject het duurzame geopolymeerbeton toegepast.

De gemeente Heiloo heeft een aantal ontsluitingswegen die het spoor kruisen. Maar omdat het spoor steeds frequenter wordt gebruikt, in combinatie met grootschalige woningbouw, stonden weggebruikers regelmatig voor een gesloten spoorwegovergang. De gemeente is dan ook initiatiefnemer van dit project geweest.

Leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid verhoogd

“De doorstroming, veiligheid en leefbaarheid in de gemeente Heiloo is bevorderd door één van de belangrijkste overwegen ongelijkvloers te maken”, aldus wethouder Rob Opdam van Heiloo en onder meer verantwoordelijk voor infrastructurele werken. Door de spooronderdoorgang kunnen alle weggebruikers, waaronder automobilisten, fietsers, wandelaars, maar ook agrariërs bij de Vennewatersweg het spoor kruisen zonder oponthoud. Het voorkomt filevorming en overlast voor de directe omgeving. ‘Door de Strandwal’ is de naam die verwijst naar de strandwal waar de onderdoorgang doorheen is gebouwd. Een dwarsdoorsnede van de grondlagen wordt getoond in het tegelwerk aan de wanden van de tunnel.

Programma Hoogfrequent Spoor van ProRail

Met de bouw van het project is in 2018 gestart met de komst van het Programma Hoogfrequent Spoor van ProRail en de twee nieuwe woonwijken in Heiloo: Zuiderloo en Zandzoom, aan de noord- en zuidkant van het spoor. De belasting op deze gelijkvloerse spoorkruising nam toe tot een onacceptabel niveau. De onderdoorgang voorkomt verkeersopstoppingen met het groeiende treinverkeer tussen Amsterdam en Alkmaar. Door het hele land wordt het aantal overwegen verminderd om de veiligheid en de treindiensten te verbeteren. Eind 2028 verwacht ProRail dit programma te hebben voltooid.

'Nieuwe betonmengsels zijn van groot belang voor het verduurzamen van onze infra sector. Mobilis heeft voor dit project samen met twee ontwikkelaars een experiment opgezet om dit nieuwe geopolymeerbeton (Geo-beton) toe te passen.'

Erik van Weesep, Hoofd Meerjarige Contracten bij Mobilis

Unieke mogelijkheid voor duurzaam geoplymeerbeton

Bart van den Heijkant, Projectmanager Mobilis: “De bouwcombinatie Mobilis-Hegeman is door ProRail niet alleen geselecteerd mee te denken in het voortraject van infrastructurele oplossingen, maar deze ook uit te voeren. Inmiddels hebben we met diverse projecten ruime ervaring binnen dit programma van ProRail. Door deze werken zelfstandig te ontwerpen en uit te voeren zijn wij onderscheidend. Tegelijk ontwikkelen we uitgekiende faseringen voor de complexe verkeersstromen, met zo min mogelijk hinder voor de omgeving en belanghebbenden”.

Volgens Erik van Weesep, Hoofd Meerjarige Contracten Mobilis, bood het project een unieke mogelijkheid te experimenteren met geopolymeerbeton. “Het draagvlak bij Rijkswaterstaat, ProRail en de gemeente Heiloo voor deze duurzame betonsoort was groot. De productie van cement zorgt wereldwijd voor circa 7% van de totale CO2 uitstoot. Nieuwe betonmengsels zijn van groot belang voor het verduurzamen van onze infra sector. Mobilis heeft voor dit project samen met twee ontwikkelaars, de heren Arbi en Kronemeijer, een experiment opgezet om dit nieuwe geopolymeerbeton (Geo-beton) toe te passen in constructief gewapende betonnen tunnelwanden. Het nieuwe betonmengsel zorgt voor een CO2-reductie van zo’n 30% ten opzichte van het traditionele beton. Hierdoor hebben we het project gezamenlijk een duurzaam karakter gegeven”. 

Monitoren met sensoren voor de lange termijn

Om de innovatie goed te monitoren en de eigenschappen van het beton op de lange termijn, zijn er naast de tunnelwanden twee testwanden gemaakt. Deze zijn opgeslagen op de vestiging van Mobilis in Weert. In de gestorte en in de testwanden zijn sensoren ingebracht. Hiermee worden eigenschappen gemeten, zoals de indringing van vocht en ook kan de sterkte ontwikkeling op lange termijn worden gemeten. Deze kennis legt een goede basis voor de verdere ontwikkeling van deze betonsoorten en toepassingen. “Het zorgt er voor dat Mobilis zich ook in toekomstige projecten kan onderscheiden op het gebied van duurzaamheid”, aldus Van Weesep.’

Voor de gemeente Heiloo was het een bijzonder project. Wethouder Rob Opdam: “Wij hebben niet eerder een spooronderdoorgang gerealiseerd. In de samenwerking met ProRail en Mobilis-Hegeman is veel kennis opgedaan over moderne, innovatieve bouwprocessen. Dit zal goed gebruikt worden bij toekomstige vergelijkbare projecten. Speciaal was ook dat het spoordek naast de bouwplaats is voorbereid en in een (lang) weekend op zijn plek is gereden. Het treinverkeer is slechts 72 uur onderbroken geweest. Verder is het bijzonder dat dit project conform planning en binnen de begroting is gerealiseerd. Het gebruik van geopolymeerbeton maakt het tot een uniek project. Heiloo is trots dat dit beton op één van de eerste projecten in Nederland is toegepast”.

Veel kansen voor jonge medewerkers

Binnen het programma TunnelAlliantie wil ProRail zo veel als mogelijk knelpunten oplossen die het gevolg zijn van gelijkvloerse kruisingen met het spoor. Van den Heijkant: “Dat betekent dat we een bijdrage kunnen leveren aan het veiliger en bereikbaarder maken van de directe omgeving van het knelpunt en daarnaast vrij baan geven aan de groei van het openbaar vervoer. Doordat deze projecten qua omvang goed te overzien zijn, biedt het ook veel kansen voor jonge medewerkers. Ze bekwamen zich in het vak en ontwikkelen zich als persoon. Daarnaast levert het Mobilis referenties op die zeer goed van pas komen bij toekomstige projecten. Er zijn veel van dergelijke knelpunten in Nederland”.

Hij vervolgt: “Er is zeer bewust een projectteam samengesteld met een mix van ervaring en jonge medewerkers, waardoor de kennis zich als een olievlek in de organisatie verspreid. Opgedane kennis en ervaring wordt zodoende direct toegepast bij nieuwe projecten. Met de onderdoorgang Heiloo hebben we een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de leefomgeving in een relatief kleine gemeente. Daarnaast hebben we de gemeente ondersteund in hun aanpak en communicatie naar de vele  belanghebbenden in de omgeving. Hierdoor is een goede en prettige samenwerking ontstaan. Mede hierdoor heeft de gemeente ook toegestaan dat er een toepassing van geopolymeerbeton mogelijk werd die succesvol is verlopen. Hoewel de processen binnen Mobilis veelal waren gedigitaliseerd, stonden we met dit project ook aan de basis van de ontwikkeling van digitaal testen en keuren. Een instrument dat nu op alle Mobilis-projecten toegepast wordt”, besluit Van den Heijkant.

Meer toonaangevende projecten: